Çok Üyeli Köprüden İmplant Destekli Sabit Proteze: Bir Üst Çene Dönüşüm Öyküsü

Yorulan Köprüden Planlı Yeniden Yapılanmaya: On Aylık Bir Dönüşümün Panoramik Öyküsü

Hasta: mdx09 • Kadın, 58 • Başlangıç panoramiği: 05.11.2024 • İmplant cerrahisi: 08.05.2025 (13, 15, 16 — Botticelli, 3,4 × 10 mm) • Kontrol panoramiği: 03.09.2025 • İki film arası: ~10 ay

Panoramik radyografiler, tek karede bütün bir ağzın hikâyesini anlatır. Bu vakada iki kare arasında yaklaşık on ay var; ilki 5 Kasım 2024'te, ikincisi 3 Eylül 2025'te alınmış. Aradaki sürede 58 yaşındaki kadın hastamızın üst çenesinde, yıllar içinde sessizce biriken sorunların yerini planlı bir yeniden yapılanma aldı. İki filmi yan yana koyduğumuzda hem nereden yola çıkıldığını hem de tedavinin hangi aşamada olduğunu net biçimde görebiliyoruz.

Başlangıç Tablosu (5 Kasım 2024)

İlk filmde üst çenede, sağ azı bölgesinden başlayıp sol tarafa uzanan çok üyeli, uzun bir sabit köprü dikkat çekiyor. Köprünün sol ucunu daha önce yerleştirilmiş iki implant taşıyor; sağ ve ön bölümlerde ise yük, sayıca azalmış doğal dayanak dişlerin üzerinde. Bu dayanakların bir kısmı kanal tedavili; kök uçlarında, kronik enfeksiyonla (periapikal lezyonla) uyumlu olabilecek koyu alanlar seçiliyor. Uzun süre kullanılmış kronların kenarlarında sekonder çürük gelişimi de bu tür tablolarda sık karşılaşılan bir risktir. Nitekim sağ üst bölgedeki dayanakların korunamadığını sonraki filmden anlıyoruz: bu dişler muhtemelen ileri düzeyde madde ve destek kaybı nedeniyle çekildi.

Alt çeneye indiğimizde iki farklı manzara var. Sağ tarafta, üç implant üzerine oturan sabit köprü sorunsuz biçimde görev yapıyor; implant çevresindeki kemik seviyeleri korunmuş izlenimde. Sol tarafta ise ders niteliğinde bir tablo: birinci büyük azı (36) bölgesi uzun süredir dişsiz. Boşluk zamanında doldurulmadığı için hemen arkasındaki azı dişi öne doğru belirgin şekilde devrilmiş; dişin içindeki eski metal vida-post, bu dişin zaten ağır restorasyonlarla ayakta tutulmaya çalışıldığını gösteriyor. Devrik ve tek başına kalmış bu diş, çiğneme kuvvetlerini dengesiz karşılayan, aşırı yüklenen ve temizlenmesi giderek güçleşen bir diş hâline gelmiş durumda.

Genel çerçevede, dişsiz kalan bölgelerde kretin (diş yuvası kemiğinin) hafif düzeyde eridiği, ön grup dişlerde yer yer aşınma ve restorasyonların bulunduğu izleniyor. Tablo dramatik değil; ama yönü belli: müdahale edilmezse dayanaklar teker teker kaybedilecek, boşluklar büyüyecek, kemik erimesi ilerleyecekti.

Bu Film Bize Ne Anlatıyor?

Bu karedeki sorunların ortak özelliği, hiçbirinin bir gecede ortaya çıkmamış olması. Kök ucundaki enfeksiyon çoğu zaman ağrısız seyreder; hasta fark etmeden kemiği eritir, zaman zaman apseleşerek alevlenir. “Ağrımıyor, o hâlde bekleyebilir” yaklaşımı bu odakların en sevdiği ortamdır. Enfeksiyon odakları ertelenmemelidir; çünkü kaybedilen her ay hem dişin hem de çevresindeki kemiğin aleyhine işler.

Eksik dişin yerine konmaması da benzer bir zincir başlatır: çiğneme uyarısı almayan kemik erimeye başlar, komşu dişler boşluğa doğru devrilir, karşıt dişler uzar, kapanış bozulur. Bu filmdeki devrik azı dişi, bu zincirin ders kitabı örneğidir. Devrilen her diş, hem gelecekteki tedavi için yer ve kemik bırakmaz hem de kendi üzerine binen yükü taşıyamaz hâle gelir.

Tedavi Kararı: Neden İmplant?

Planlama panoramik film üzerinden yapıldı. Genel sağlığı implant cerrahisine uygun olan (sigara kullanmayan, sistemik risk faktörü bulunmayan) hastamızda karar netti: kurtarılamayacak dayanaklar çekilecek, sağ üst bölge implant destekli sabit proteze hazırlanacaktı. İmplantın buradaki en büyük avantajı, komşu dişlerden destek istememesi ve içine yerleştiği kemiği çiğneme uyarısıyla canlı tutarak erimeyi yavaşlatmasıdır.

8 Mayıs 2025'te 13, 15 ve 16 numaralı diş bölgelerine üç adet Botticelli implant (3,4 mm çap, 10 mm boy) yerleştirildi. Kemik hacmini desteklemek için bölgeye greft (kemik yerine geçen materyal) uygulandı; implantlar diş eti altında kapalı iyileşmeye bırakıldı. Birinci hafta kontrolünde ağrı hafifti ve komplikasyon görülmedi; sekizinci haftada implantların kemikle kaynaştığı (osseointegrasyon) hem klinik hem radyografik olarak doğrulandı.

İmplant Aşaması (3 Eylül 2025)

3 Eylül 2025 tarihli filmde üç implant, sağ üst bölgede planlanan konumlarında izleniyor. Çevrelerinde patolojik koyu alan seçilmiyor; sinüs tabanıyla ilişki korunmuş, implantların dizilimi üzerine gelecek köprü için elverişli görünümde. Ön bölgedeki kron segmenti ile sol taraftaki implant destekli bölüm görevlerini sürdürüyor.

Alt çenedeki tablo bu aşamada değişmedi: sağdaki implant köprüsü fonksiyonda, soldaki devrik azı ve 36 boşluğu ise ikinci bir tedavi fazında ele alınmayı bekliyor. Bir ağız nadiren tek seansta yeniden yapılır; doğru olan, öncelik sırasına göre ilerlemektir.

Kritik Eşik: Üst Yapının Zamanlaması

Bu vakada yükleme, yani üst yapının takılması, cerrahiden 12 hafta sonrasına planlanmıştı. Kontrol filmi ise cerrahiden yaklaşık 17 hafta sonra alınmış ve implantlar bu karede henüz üst yapısız. Bu durum, protetik fazın muhtemelen planlanan pencereden bir miktar sonraya sarktığını ve bu kontrolün hemen ardından başladığını düşündürüyor.

Burada altını çizmek istediğimiz nokta şu: implant, kendi başına bitmiş bir tedavi değildir. Kemikle kaynaşma tamamlandıktan sonra — ki bu genellikle yaklaşık üç ay sürer — üst yapının bekletilmeden yapılması gerekir. Yıllarca “başsız” bırakılan implantın karşısındaki diş uzar, komşu dişler boşluğa yaklaşır, diş eti profili değişir ve gelecekteki protezin hem estetiği hem oturumu zorlaşır. Cerrahi aşamayı tamamlayıp ara vermek, yarış pistinin son virajında durmaya benzer.

Sonuç

On aylık bu yolculuk iki basit ilkenin önemini gösteriyor: enfeksiyon ve diş eksikliği ertelenmez; implant da ancak üst yapısıyla buluştuğunda tamamlanır. Vakada kullanılan implantlar Botticelli; Türkiye distribütörlüğünü Medex Dental yürütüyor. Hekim meslektaşlarımız ürün ve sipariş için yazının sonundaki iletişim kanallarından bize ulaşabilir. Hastamıza ise düzenli kontrollerle desteklenen, uzun ömürlü bir çiğneme konforu diliyoruz.

Cerrahi Değerlendirme

Aşağıdaki değerlendirme, 05.11.2024 ve 03.09.2025 tarihli ortopantomogramlar ile vakaya ait dokümantasyon formundaki kayıtlara dayanmaktadır.

Preoperatif Değerlendirme (05.11.2024)

58 yaşında kadın hasta; anamnezde ağır sistemik hastalık, diabetes mellitus, hemorajik diyatez, immünosüpresyon, intravenöz bifosfonat kullanımı, baş-boyun radyoterapisi öyküsü ve yoğun sigara alışkanlığı bulunmamaktadır (düşük riskli cerrahi profil). 05.11.2024 tarihli ortopantomogramda maksillada, sağ posterior segmentten sol posteriora uzanan çok üyeli metal destekli sabit protez izlenmektedir. Restorasyonun distal-sol ayağını 25–27 bölgesindeki iki adet mevcut endosseöz implant oluşturmakta; sağ ve anterior segmentlerde yük, sayıca yetersiz ve kron-kök oranı olumsuz etkilenmiş doğal dayanaklara binmektedir.

Dayanakların bir bölümünde endodontik tedavi mevcut olup apikal bölgelerde kronik apikal periodontitis ile uyumlu olabilecek radyolüsensiler seçilmektedir; uzun span ve azalmış periodontal destek birlikte değerlendirildiğinde biyomekanik aşırı yüklenme tablosu belirgindir. Sağ üst posterior dayanakların prognozu ümitsiz kabul edilmiş; ekstraksiyon sonrası implant destekli sabit protetik rehabilitasyon planlanmıştır. Rezidüel kretlerde hafif rezorpsiyon (dokümantasyonda “minor resorption”), kemik kalitesi ise Lekholm–Zarb benzeri sınıflamayla Sınıf 2 (geniş kortikal, ince porlu trabeküler yapı) olarak kaydedilmiştir.

Mandibulada sağ posteriorda üç implant destekli sabit protez fonksiyondadır; krestal kemik seviyeleri stabil izlenimdedir. Sol posteriorda 36 bölgesindeki uzamış edentülizme sekonder olarak distal komşu molarda (muhtemelen 37) belirgin mezial angulasyon/tipping, dişte intraradiküler vida-post ve buna bağlı olumsuz kuvvet dağılımı, okluzal düzlem deformasyonu ile hijyen açısından elverişsiz psödo-cep morfolojisi dikkati çekmektedir. Anterior bölgelerde atrisyon ve mevcut restorasyonlar izlenmekte; kron marjinlerinde sekonder çürük açısından klinik korelasyon önerilir.

Cerrahi Protokol (08.05.2025)

08.05.2025 tarihinde, OPT üzerinden yapılan planlama doğrultusunda 13, 15 ve 16 bölgelerine üç adet Botticelli endosseöz implant (Ø 3,4 mm × 10 mm) yerleştirildi. Vertikal rahatlatmalı/rahatlatmasız mukoperiostal flep kaldırıldı; bölge kemik yerine geçen greft materyaliyle önceden desteklenmiş olup cerrahi sırasında ek lateral ogmentasyon uygulandı. Dokümantasyonda hem iyileşmiş mukoza hem immediat implantasyon işaretlidir; bu, bölgelerin bir kısmının iyileşmiş kret, bir bölgenin ise taze soket protokolüyle ele alındığını düşündürmektedir. Tüm fikstürlerde primer stabilite sağlandı; subgingival (submerged, iki aşamalı) iyileşme tercih edildi ve konvansiyonel geç yükleme (12. hafta) öngörüldü.

Postoperatif Değerlendirme (03.09.2025)

Erken postoperatif dönem komplikasyonsuz seyretti: 1. hafta kontrolünde enfeksiyon, allerjik reaksiyon ve mobilite saptanmadı (ağrı VAS 4/10, oral hijyen orta düzeyde). 8. hafta kontrolünde ağrı VAS 0 olup periimplanter radyolüsensi izlenmedi; osseointegrasyon klinik-radyografik olarak teyit edildi ve hasta memnuniyeti kaydedildi.

03.09.2025 tarihli kontrol ortopantomogramında (postoperatif ~17. hafta) 13, 15 ve 16 bölgelerindeki fikstürler planlanan pozisyonlarındadır; periimplanter patolojik radyolüsensi izlenmemekte, sinüs tabanı ile ilişki korunmuş görünmekte, interimplant mesafe ve angulasyon splintli, vida tutuculu bir üst yapı için elverişli değerlendirilmektedir. Fikstürler bu karede henüz yüklenmemiştir; planlanan 12 haftalık yükleme penceresinin bir miktar aşılmış olması, protetik fazın muhtemelen bu kontrol sonrasına sarktığını düşündürmektedir. Uzamış yüklemesiz dönemin antagonist ekstrüzyon, yumuşak doku profil değişikliği ve okluzal dizilim kaybı riskleri göz önüne alınarak üst yapının geciktirilmeden tamamlanması önerilir.

Mevcut 25–27 implantları ve mandibular sağ implant destekli köprü fonksiyonunu sürdürmektedir. 36 edentülizmi ve mezial devrik molar ikinci fazda değerlendirilmelidir (dişin restore edilebilirliğine göre koruma, ortodontik up-righting veya ekstraksiyon + implant seçenekleri). Dokümantasyonda 18. ay takibi henüz kayıt altına alınmamıştır; periimplanter sağlığın sürdürülebilirliği için periyodik klinik-radyografik kontroller ve profesyonel hijyen desteği planlanmalıdır.